Kies je favoriete radiostation

Dossiers

Subtiteling internationaal

Columns

Afgelopen week was er ‘iets nieuws’ op de Nederlandse tv te bewonderen: een krimi van de oosterburen zonder ondertitels, maar keurig nagesynchroniseerd. (Helicops, Veronica)  Nou, “iets nieuws”? De oosterburen kennen niet anders. Dus nieuw alleen voor ons.

Volgens Veronica een proef. Maar ongetwijfeld aanleiding voor menig discussie op kantoor en in de kroeg:

Laten we eerst even om ons heen kijken, in welke landen wordt er nou met ondertitels gewerkt en waar met nasynchroniseren? De rode draad is makkelijk te zien: in de “grote” landen (groot qua taalgebied cq. aantal inwoners/sprekers) wordt nagesynchroniseerd, terwijl in de “kleine(re)” taalgemeenschapen (net als in NL) met ondertitels wordt gewerkt.

Nasynchroniseren vinden wij niet alleen in Duitsland (dat weten we allemaal) maar in die vorm ook in Italië, Frankrijk en Spanje.
Ondertiteling in o.a. Noorwegen, Denemarken, Zweden en Portugal.
Okay, Zweden is een heel groot land qua oppervlakte en afstanden, maar er zijn maar 8 Mios inwoners.

In Engeland heb je noch het ene noch het andere: de Amerikaanse films worden in de originele versie uitgezonden, voor de rest prefereert men Canadese of Australische producties, die ja ook gewoon Engelstalig zijn. ‘Europese’ producties a la Derrick kom je op de engelse TV niet tegen.

In Polen worden geen van die twee varianten toegepast: hier heb je een zgn. “voice-over”, één persoon, die alle texten voorleest, terwijl heel zachtjes op de achtergrond nog de originele stemmen te horen zijn. Deze persoon gen. “spreker” of “lezer” is altijd mannelijk en leest dus alle dialogen. Waarschijnlijk de goedkoopste manier van zaken doen. Maar zeker wennen.

De hamvraag blijft: wat is nu “beter”: ondertitels of opnieuw inspreken?. Een moeilijke vraag, want er is schijnbaar in NL niemand te vinden, die alle films nagesynchroniseerd wil zien, en aan de andere kant van de grens kom je (behalve taalstudenten of een enkele scholier) niemand tegen die graag het nasynchroniseren door ondertitels zou willen zien vervangen. Het schijnt dus een kwestie van gewoonte of opvoeding te zijn.

De meest gehoorde argumenten:
Nederlanders beweren dat het onnatuurlijk is, om een Amerikaan als JR Ewing of Will Smith Duits te horen praten, want dat komt niet met de realiteit overeen. Ja en nee, want TV is altijd fictie: Op zich zijn programma’s als Star Trek en Star Wars zo ver gezocht dat de personen net zo goed Nederlands of Hindi zouden kunnen praten. En is er echt een hond als commissaris Rex die vaak slimmer dan zijn baasje lijkt te zijn? Waarschijnlijk niet.

Het andere verwijt dat de woorden niet met de mondbeweging overeen komen, is een veel gehoorde opmerking, maar blijkt ook niet te kloppen: er zijn maar weinig scènes waar de acteur direct in de camera kijkt en praat en dan nog kun je de zin zo aanpassen dat je het niet zit, dus dat valt allemaal mee, tenzij je echt heel dicht voor het scherm zit en van de lippen afleest. Dus dat wordt opzich wel keurig gedaan.
Want het gaat beslist niet zo als in de leuke reklame filmpjes die wij een tijdje terug overdag bij RTL5 mochten bewonderen.

Van ondertitels kun je wat opsteken, argumenteert het schaarse aantal Duitsers dat wel wat vaker ondertitels zou willen zien: de kennis van het engels kan er flink op vooruit gaan. En Nederlanders stemmen hier zonder meer toe.
Het valt inderdaad op dat in landen als Frankrijk, Duitsland enz. het de talenkennis (zeker onder de gevorderden) nog al teleurstellend is. Of dat nou met de ont-brekende originele versies te maken heeft is nu ook weer de vraag. Op het eerste gezicht trouwens lijkt het aantal mensen met kennis van het engels (en Duits) vrij hoog in b.v. Scandinavië en NL, en dat is ook zo, maar of de kwaliteit/ spreekvaardigheid op zich beter is, valt te betwisten.

Ja, je kan er iets van opsteken als je écht luistert en aandachtig leest, maar dan mis je misschien het verhaal.

Maar los van deze emotionele benadering: alles moet betaald worden en daar draait het uiteindelijk om: het gaat om het geld: nieuwe dialogen schrijven en passende personen zoeken die hun stem lenen is duur. En dan maar kijken hoe groot het publiek is voor wie je het doet: het is in Noorwegen met amper 4 miljoen inwoners te duur om alle films opnieuw in te spreken, terwijl in Duitsland met 80 miljoen inwoners en de ‘pottenkijkers’ in andere duitstalige landen zoals Oostenrijk en Switzerland dat wel op grote schaal mogelijk is.
En de rechten ($) die de Amerikanen betaald willen zien, zijn het stuk lager als je de tekst niet “meekoopt”, zeker bij zo’n groot publiek als in DE. Dat is ook een reden waarom het Duitse RTL alle speelfilms in tegenstelling tot RTL4 ongecodeerd via de satelliet kan uitzenden zonder gigantische kosten aan Hollywood te moeten betalen: voor een engels- of fransman is het toch niet te volgen, dus op zich al “zo goed als gecodeerd”.

Gezien het feit dat NL meer inwoners heeft als Noorwegen, Denemarken en Finland samen, dus een redelijk aantal sprekers heeft (en dan heb ik het nog niet over 6 miljoen Vlamingen) lijkt het mij mogelijk om wat vaker na te synchroniseren.

Maar voorlopig zal er niet veel veranderen, derhalve nog een leuke wetens-waardigheid tot slot: wat is het verschil tussen de ondertiteling in de bioscoop en op TV.
Antwoord: Op Tv zijn de ondertitels links uitgelijnd, terwijl ze in de bioscoop zijn gecentreerd. Reden: het scherm is groter, en je zou dan konstant naar links moeten kijken. Let er een keer op: het klopt echt.

Voor reactie's kunt u mailen naar bernd@radio.nl

Gerelateerde Artikelen