Kies je favoriete radiostation

Dossiers

Ingeblikte programma's

Columns

Voor veel mensen zal de term die ik dit maal als titel heb gebruikt wellicht voor enige vraagtekens zorgen. Ingeblikte groente, dat kennen we. Evenals ingeblikte vis of vlees. Maar dat ook radioprogramma's in veel gevallen ingeblikt worden, dat zal lang niet iedereen bekend zijn. En gelukkig maar, want dat is nu net de bedoeling van de radiomakers. Net zoals de fabrikanten van blikhap u willen laten geloven dat deze producten net zo vers zijn als echt verse waren, willen de radiomakers u graag de illusie van een live uitzending laten beleven.

Ook wanneer dit dus helemaal niet het geval is. Vaak liggen financiële redenen ten grondslag aan het inblikken van programma's. Want ingeblikte radio kost in een aantal gevallen veel minder tijd, waardoor een presentator voor minder uren behoeft te worden ingezet. Tijd is geld, weet u wel?

Helaas gaat het inblikken in veel gevallen toch wel ten koste van de kwaliteit van zo'n programma. Op zich is dat niet storend, zolang je niet precies weet wat je zou kunnen hebben gehad. Voorbeeld? Koop een blik groente. Smaakt prima, toch? Oké, hangt van het merk af natuurlijk. Maar op zich is het prima te eten en jarenlang hebben hele volksstammen niet anders gedaan dan regelmatig een blikje opentrekken.

Maar stel nu eens dat u helemaal nooit van het bestaan van verse groente zou hebben geweten? In dat geval was de blikhap tot standaard verheven en had u geen idee wat er verder zoal te koop is. Zo ongeveer werkt het met radio ook. Wanneer een zender een programma vanaf het allereerste begin inblikt, is dat voor de luisteraar in veel gevallen niet echt te merken. Een scherp luisterend oor constateert misschien wat kleine dingetjes, maar daar blijft het bij.

Maar waar hebben we het nu eigenlijk precies over? Dat inblikken, hoe gaat dat in zijn werk? Concreet gezegd, er zijn twee voorbeelden van ingeblikte radio. De meest voor de hand liggende oplossing is dat een programma, bij gebrek aan tijd op het moment van uitzending, vooraf al wordt opgenomen. Het gehele programma wordt onverkort geregistreerd op een geluidsdrager, die vervolgens op het juiste moment in de uitzending kan worden afgespeeld. Dat kan door een druk op de knop, maar tegenwoordig ook volautomatisch dankzij vernuftige computersystemen.

Je zult maar net een belangrijke afspraak hebben op de tijd waarop je normaal gesproken je radioprogramma presenteert. Dan is het een goed idee het programma vooraf op te nemen. Voorwaarde hierbij is dat er geen sprake mag zijn van enige actuele waarde in het programma, want nieuws voorspellen is in veel gevallen nog steeds onmogelijk.

Ook live interviews met bijvoorbeeld een weerman, met luisteraars of met wie dan ook zijn vrijwel onmogelijk wanneer deze constructie wordt gekozen. Maar hier geldt wel dat bij voldoende creativiteit de doorgewinterde programmamaker er wel raad mee weet en in veel gevallen zijn collega's zelfs zal kunnen verbazen met fraaie staaltjes van semi-live onderwerpen en rubrieken.

Het is immers mogelijk om een aankondiging van een weerman wel vooraf op te nemen, vervolgens de weerman live zijn praatje te laten doen en aansluitend de opname weer te starten waarop de weerman wordt afgekondigd en het programma verder gaat... Volgt u het nog?
Goed, dan gaan we nog een stapje verder. Zelf maak ik mij sinds geruime tijd schuldig aan "voice-tracking". Ik zeg bewust "schuldig maken" omdat ik me er ook werkelijk schuldig aan voel. Ik produceer wekelijks een hoeveelheid tekst, die door de computer keurig tussen een aantal vooraf geselecteerde platen wordt gepropt.

Meer en minder dan wat hier staat is het niet. Gewoon aan- en afkondigingen inspreken in een computerbestand. Oké, ik voeg er een aantal zaken aan toe, zoals vaste rubrieken, verwijzingen naar andere programma's en zelfs tijdmeldingen, zij het dat die altijd wat oppervlakkig moeten blijven. In elk geval probeer ik zo creatief mogelijk te zijn bij het inspreken van mijn teksten. Een goed inlevingsvermogen is hier van belang, want je kondigt een plaat aan zonder dat je 'm zelf hoort.

Overigens zijn er softwarepakketten in de markt waarmee zelfs dit euvel verholpen is, omdat intro en outtro dan wel te horen zijn voor de presentator. Het kunstje is nu om de teksten zo natuurlijk te laten klinken dat het net lijkt alsof je als presentator daadwerkelijk live op de radio aan het werk bent. Voor de gemiddelde luisteraar zal dit effect al snel worden bereikt, maar een collega uit het vak is in dit geval minder snel om de tuin te leiden.

Van een aantal grote radiostations is bekend dat het merendeel van hun uitzendingen bestaat uit programma's die op deze wijze tot stand gekomen zijn. Want dacht u werkelijk dat een presentator, die vijf dagen per week een flink aandeel heeft in de programmering, ook in het weekend nog eens de gang naar de studio maakt om daar een aantal uren te gaan presenteren? In veel gevallen dus niet. En dacht u werkelijk dat een nieuw radiostation voldoende budget heeft om direct te starten met een complete bezetting van presentatoren? In veel gevallen dus niet.

Maar het zou eigenlijk wel moeten, want hoe je het ook wendt of keert, als radiomaker is het inspreken van voicetracks doorgaans veel minder leuk als het presenteren van een live programma, met alle spanningen en leuke extra's die erbij komen. Kunnen inspelen op het laatste nieuws en interactie met je luisteraars, dat blijft toch het allermooiste van het radio maken.

Raimond Bos

Gerelateerde Artikelen